Back

ⓘ Tabiat




                                               

Tabiat

Tabiat - odamning paydo bolgunicha ham, odam ishtiroki bilan ham mavjud borliq. Umuman - bu dunyo, odam, koinot; mikromakromegadunyolar; jonsiz va jonli borliq. Tor manoda - tabiat fanlari organadigan obyekt. T. odamga, jamiyatga bogliq bolmagan qonuniyatga boysunadi. Odam T.ning bir qismi. Odam T. qonunlarini ozgartira olmaydi, faqat qrnunlardan foydalanib, T. elementlarini, qismlarini ozlashtirishi mumkin. T. tushunchasi insoniyat jamiyati yashashi tabiiy sharoitlarining majmui sifatida ham qaraladi. Inson yashashi uchun mehnat qiladi, mehnat, miya faoliyati va boshqa esa T.ning bazi jih ...

                                               

Tabiat muzeyi

Tabiat muzeyi, Ozbekiston davlat tabiat muzeyi - Markaziy Osiyodagi dastlabki yirik ilmiymarifat muassasasi. "Toshkent muzeyi" nomi bilan 1876 y. Toshkent shahrida tashkil etilgan. 1921 yilda muzey qad. yodgorliklarni saklash, sanat va tabiat ishlari boyicha qomita tasarrufiga otkazilib, Orta Osiyo bosh muzeyi nomini oldi. 1930 yilda tabiat bolimlari, qishloq xojaligi. muzeyi hamda Zoologiya bogi bilan birga Orta Osiyo tabiat muzeyi va ishlab chiqaruvchi kuchlar nomi berildi. 1935 y. yanvar oyida Uzbekiston Davlat tabiat muzeyiga aylantirildi. 1944 yildan muzey boy ilmiy fondlarni sak,layd ...

                                               

Tabiat yodgorliklari

Tabiat yodgorliklari - jonli va jonsiz tabiat yaratgan noyob, diqqatga sazovor obyektlar: gorlar, sharsharalar, ajoyib shaklli qoyatoshlar, daralar, geyzerlar, buloklar, ochilib qolgan joylar, katta yoshli ulkan daraxtlar. Tabiat yodgorliklaridan ilmiy, estetik, rekreatsiya, sayohat, turizm, istirohat, tarbiyaviy maqsadlarda foydalaniladi. Uzbekistonda bunday Tabiat yodgorliklaridan juda kop: qad. odamlarning qoldiqlari topilgan Teshiktosh gori, Sayrob, Boysun, Xojakentdagi qad. chinorlar, Qoytosh, Qirqqiz, Odamtosh, Xojakentdagi qoyatoshlarga chizilgan rasmlar shular jumlasidandir. Mamlak ...

                                               

Tabiat resurslari

Tabiat resurslari, tabiiy boyliklar - jamiyatning moddiy va manaviy ehtiyojlarini qondirish maqsadlarida xojalikda foydalaniladigan hamda insoniyatning yashashi uchun zarur bolgan, uni orab turgan tabiiy muhitning barcha tabiat komponentlari, energiya manbalari. Tabiat resurslariga Quyosh energiyasi, Yerning ichki issiqligi, suv, yer, mineral boyliklar, osimliklar, tuproklar, hayvonot dunyosi kiradi. Tabiat resurslari tugaydigan, tugamaydigan va tiklanadigan boyliklarga bolinadi. Tabiiy xom ashyolarni kop darajada istemol qiluvchi kuchlarning jadal rivojlanishiga bogliq ravishda Tabiat res ...

                                               

Tabiat komponentlari

Tabiat komponentlari - tabiatni hosil qiluvchi asosiy tarkibiy qismlar, yani tog jinslari, relyef, yer usti va osti suvlari, tuproq, osimlik va hayvonot dunyosi, havo massalari. Bular landshaft komponentlari deb ham yuritiladi. Tabiat komponentlarining ozaro nisbatiga karab landshaftlar xilmaxil boladi. Tabiat komponentlarining nisbati ozgarsa, landshaft ham ozgaradi. Shu sababli, tabiatni ozgartirish maqsadida unga tasir korsatilsa, yani suv omborlari va togonlar qurish, botqoqliklarni quritish va daraxtlarni kesish kabi faoliyatlar natijasida yuzaga keladigan oqibatlarni hisobga olish zarur.

                                               

Organik dunyo

Organik dunyo, tirik tabiat - Yer biosferasida tarqalgan tirik mavjudot - organizmlar majmui. Organik dunyoning alohida komponentlari ozaro va anorganik tabiat bilan mustahkam aloqada boladi.

                                               

London qirollik jamiyati

London qirollik jamiyati, Tabiat haqidagi bilimlar taraqqiyoti boyicha London qirollik jamiyati - Buyuk Britaniyaning yetakchi ilmiy jamiyati, Yevropadagi kad. ilmiy markazlardan biri. 1660 yil tashkil etilgan va 1662 yil Qirollik hartiyasi bilan tasdiklangan. Buyuk Britaniyada i.t.larni tashkil etish va rivojlantirishda muhim rol oynaydi hamda ilmiy siyosatning asosiy masalalarini hal etishda maslahat organi, xalqaro nohukumat ilmiy assotsiatsiyalarda milliy FA sifatida ish koradi. London qirollik jamiyatij., asosan, tabiiy fanlar soxasida tadqiqot olib boradi. London qirollik jamiyatij. ...

                                               

Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogi

Ugom-chatqol davlat tabiat milliy bogi - Toshkent viloyatining Bostonliq, Parkent va Ohangaron tumanlarining togli hududlarida joylashgan milliy bog. 1990 yilda tashkil etilgan. Umumiy maydoni 574.6 ming ga, shu jumladan 56.4 ming ga ormonlar bilan qoplangan; archazorlar 64679 ga, shumtolzorlar 139 ga, zarangzorlar 565 ga, bodomzorlar 1670 ga, oq qayinzorlar 985 ga, yongoqzorlar 1424 ga, yovvoyi olmazorlar 1451 ga, dolanazorlar 2056 ga. Umuman milliy bogda 70 dan ortiq daraxt va 80 ga yaqin buta turlari osadi. Osimliklar turi 1000 dan ortiq. Ormonlar asosan shimoliy va sharqiy qiyaliklarda ...

                                               

Vardonze davlat tabiat yodgorligi

Vardonze davlat tabiat yodgorligi - davlat muhofazasida bolgan noyob tabiat yodgorliklaridan biri. Buxoro viloyati Shofirkon tumanida joylashgan. Dastlab 1975 y.da qoriqxona sifatida tashkil etilgan. Chollarning jadal ozlashtirilishi bilan qoriqxonalik ahamiyatini yoqotdi va 1983 y.dan davlat tabiat yodgorligiga aylantirildi. Mayd. 300 ga. Uning hududida qumliklar, qad. Vardonze yodgorligi bor. Noyob saksovul daraxtlari, Rixter cherkezi, yulgun va b. osadi.

                                               

Milliy bog

Milliy bog, milliy tabiat bogi - alohida qoriklanadigan, inson faoliyati tasiriga uchramagan va tabiiy manzaralari saqlangan, osimliklar va hayvonot olami va ularning yashash muhiti ilmiy va oquv-amaliy ahamiyatga ega bolgan katta tabiiy hudud. Milliy bogda landshaftlarni tiklash, noyob va yoqolib borayotgan hayvonlar va osimliklar turlarini saqlash ishlari amalga oshiriladi, bir qismi dam oluvchilar va qatiy tartibda turistlar uchun ochik/shgi bilan qoriqxonalardan farq qiladi. Chet ellarda Milliy bog davlat tomonidan qoriqlanadigan hududlarning keng tarqalgan toifasi hisoblanadi. Jahonda ...

                                               

Tabiiy geografik zonalar

Tabiiy geografik zonalar, quruqlikning tabiat zonalari - iqiim omillariga bogliq ravishda, asosan, issiqlik bilan namlik miqdori va nisbatiga qarab muayyan tartibda krnuniy almashinib boradigan geografik qobiqning yirik bolinmalari. Zonalar almashinuvi ekvatordan qutblarga va okeanlardan materik ichkarisiga tomon yuz beradi. Ular, odatda, kenglik boylab chozilgan bolib, aniq chegaralarga ega emas, astasekin bir-biriga otib boradi. Yer yuzida roy beradigan hrdisalar Yerning ichki kuchlariga va Quyoshdan keladigan radiatsiya miqdoriga bogliq. Yer shar shaklida bolganligi uchun Quyoshning nur ...

                                               

Kitob davlat geologiya qoriqxonasi

Kitob davlat geologiya qoriqxonasi - Kashqadaryo viloyati Kitob tumani hududidagi qoriqxona. Zarafshon tog tizmasining janubi-garbiy tarmoqlari, Jinnidaryoning sol qirgogi va Qoratogning shimoliyyon bagrida, Kitob shahridan 45 km sharqda joylashgan. Maydoni 5378 ga. Yerning geologik tarixiga oid tabiiy-ilmiy yodgorliklar bolmish noyob paleontologik-stratigrafik obyektlarni reja asosida organish va muhofazalash maqsadida 1979 yilda tashkil etilgan. Kitob davlat geologiya qoriqxonasig.q.da orta ordovik davridan boshlab devon va karbon davrlarining chegara qatlamlarigacha bolgan dengiz chokin ...

                                               

Nurota davlat qoriqxonasi

Nurota davlat qoriqxonasi -Jizzax viloyatining garbiy qismi da, Nurota togining shimoliyyon bagrida joylashgan qoriqxona. 1975 yilda tashkil etilgan. Maydoni 17752 ga, shu jumladan, ormonlar bilan qoplangan 2599 ga, dengiz sathidan 530–2100 m balandlikda. Asosiy vazifasi shu hududning osimlik va hayvonot olamini muhofaza qilish, Xalqaro va Ozbekiston Qizil kitobiga kiritilgan arharning Osiyo qoyi tu-riga mansub Seversev qoyi populyasiyasini hamda yon-goqning tabiiy xilma-xilligini sak,lashdan iborat. Qoriqxonada osimliklarning 629 tadan, qushlarning 195 tadan, hayvonlarning 60 tadan ortiqt ...

                                               

Oltoy qoriqxonasi

Oltoy qoriqxonasi - Oltoyning shimoli-sharqiy qismidagi davlat qoriqxonasi. Rossiyaning Oltoy olkasidagi Telets koli yaqinida. Maydoni 889 ming ga. Tayganing oziga xos tabiatini hamda Janubiy Sibirning baland togli tundrasini qorikdash maqsadida tashkil etilgan. Toglarda balandlik mintaqalari kozga yaqqol tashlanib turadi; oq qaragay, oq qaragay-kedr va kedr-tilogochli tayga ormonli subalp mintaqasi bilan almashingan, undan yuqoriroqda esa alp mintaqasi boshlanadi. Hayvonlardan maral, los, kabarga, morxor, yelik, qongir ayiq, suvsar, borsiq, tiyin, burunduq, bars; parrandalardan ular, oq v ...

                                               

Qizilqum qoriqxonasi

Qizilqum qoriqxonasi - uxoro viloyatida Amudaryoning orta oqimida, daryoning ikkala sohilida joylashgan. Turkmaniston bilan chegaradosh. Maydoni 10311 ga, shu jumladan, ormon bilan qoplangan maydon 5338 ga, 800 ga maydoni qumli chol, 1883 ga toqayzor. Daryo sohillari boylab shim garbdan janubi-sharqqa 30 km ga, sharqdan garbga 3 km ga chozilgan. Vazifasi qoriqxona hududidagi osimlik va hayvonot olamini organish, ilmiy tekshirish ishlarini olib borish va boshqalar Qoriqxona toqayzor va qumli chollardan tashkil topgan. Iklimi keskin kontinental, havoning quruqligi, haroratning ozgarib turish ...

                                               

Surxon davlat qoriqxonasi

Surxon davlat qoriqxonasi - Surxondaryo viloyati, Sherobod tumanining shimoliy garbiy qismida joylashgan 2 mustaqil maydondan - Kohitang togining sharqiy yon bagri va Paygambaroroddan iborat qoriqxona. Paygambarorol uchastkasi vodiytoqay ekosistemalari va buxoro bugusini muhofaza kilish maqsadida 1971 yilda tashkil etilgan. Koxitang davlat buyurtma qoriqxonasi 1986 yilda Paygambarorol qoriqxonasi bilan birlashtirilib, Surxon davlat qoriqxonasi q. ga aylantirildi. Vazifasi qoriqxona hududidagi osimlik va hayvonot olamini muhofaza qilish, organish, ilmiy tadqiqot ishlari olib borishdan ibora ...

                                               

Zomin tof-ormon davlat qoriqxonasi

Zomin tof-ormon davlat qoriqxonasi - Jizzax viloyatida joylashgan. Turkiston tizma toglari garbiy qismining shimoliyyon bagrida, Kolsoy va Goralassoy havzalarini ishgol etgan. Janubiy Tojikiston bilan chegaradosh. Maydoni 15.5 ming ga, shundan 11.2 ming ga archa ormonzorlari. Dastlab 1926 yilda Goralas tog-archa qoriqxonasi nomi bilan tashkil etilgan. Qoriqxonada tog ormonlarini va archa biol.sini organish, archazorlarni kopay-tirish, hayvon va osimlik turlarini saqlab qolish ishlari olib boriladi. Relyefining murakkabligi va turli iqlimtuproq sharoitlariga kora, qoriqxonada 3 osimlik mint ...

                                     

ⓘ Tabiat

  • Go zallik - estetika tushunchasi. Tabiat va jamiyatdagi narsa va hodisalarning, inson faoliyatining kishida mehr - muhabbat, quvonch, zavq, erkinlik tuyg ulari
  • Naturalizm - tabiat butun mavjudotni izoxlashning yagona va universal tamoyili deb hisoblaydigan fal - safiy yo nalish. U tabiat tushunchasiga ruh va ruhiy
  • etilishidir. Fan Q.lari, o z navbatida, aks ettiruvchi ob yektiga ko ra, tabiat Q.lari, jamiyat Q.lari, tafakkur Q.lariga bo linadi. Tasodifiy yoki o tkinchi
  • itoat qilishni tabiiy holat, urushni muqarrar suratda yuz beradigan tabiat qonuni deb hisobladi. Asosiy asarlari: Ongning bevosita ma lumotlari
  • falsafasida barcha mavjudotning birinchi asosini bildiruvchi tushuncha. Tabiat va ruh M.g mavjudligining turli shakllari sifatida qaraladi. M.g o z
  • Krraqum cho lining jan. qismi T. va fizik nurash jarayonlari birgalikda tabiat yodgorliklari, ustun va minora ko rinishidagi yo nilgan qoyalarni hosil
  • Bioresurs - jonli tabiat bunga o simliklar, hayvonalar va mikroorganizmlar kiradi. Ular tiklanish xususiyatiga ega.
                                               

Abiogen tabiat

Abiogen tabiat – geografik qobiq taraqqiyotining organik dunyosiz utgan dastlabki davri tabiati. Yer taraqqiyotining arxey va protero-zoy eonlarida tabiat Abiogen tabiat bolgan. Abiogen tabiat 2.5–3 mlrd. yildavom etgan deb taxmin qilinadi. Bu davrda tabiat Yer postidagi birlamchi tog jinslari, havo va suvlardan tashkil topgan. goz. vaqtda Oy, Uto-rud va Zuhra sayyo-ralari tabiatini Abiogen tabiat deyish mumkin.

Amudaryo qoriqxonasi
                                               

Amudaryo qoriqxonasi

Amudaryo qoriqxonasi – Amudaryo vodiysi va unga yondosh Zaunguz Qoraqumi atroflari da joylashgan qoriqxona. 1982 yil tashkil etilgan. Maydoni 50 ming ga. Buxoro bugusi, jayron, qirgovul va boshqa muhofaza qilinadi hamda kopaytiriladi. Sakso-vulzorlar va yulgunzorlar bor. Amudaryo qoriqxonasi ishlari olib boriladi.

                                               

Hisor qoriqxonasi

Hisor qoriqxonasi - Qashqadaryo viloyatida, Hisor tog tizmalari garbida joylashgan davlat qoriqxonasi. Qizilsuv va Miroqi qoriqxonalari ne-gizida tashkil qilingan. Maydoni 80986.1 ga, shundan 12203 ga ormonzorlar, 2745 ga otloqzor, 17mga suv havzalaridan iborat. Tabiiy land-shaft majmualari va Hisor tog tizmasi ekotizmlarini saklash maqsadlarida tashkil etilgan. Qoriqxonada osimliklarning 870, qushlar va hayvonlarning 140 dan ortiq turi mavjud.

Users also searched:

...
...
...