Back

ⓘ Tabiiy geografik zonalar




                                               

Geografik zonallik

Geografik zonallik - Yer geografik qobigining differensiatsiya qonuniyati. G. z. turli landshaft tiplarining qutbdan ekvatorga tomon almashinib, turli geografik mintaqalar, geografik zonalar va zonachalar hosil bolishida oz aksini topgan. Ular birinchi navbatda geografik kenglikka bogliq ravishda Yer yuzasiga tushayotgan quyoshning nurli energiyasi miqdorining ozgarishiga bogliq. G. z. iqlimiy, gidrologik, geokimyoviy va geomorfologik jarayonlarga, tuproq va osimlik qoplamiga va hayvonot dunyosiga, qisman chokindi jinslar hosil bolishi kabi kopchilik komponentlar va tabiiy-hududiy majmuala ...

                                               

Zona

Zona - Yer yuzining boshqa joylardan bir qancha xususiyatlari bilan farq qiladigan va qoshni ikki parallel yoki meridian orasida joylashgan qismi, mintaqasi.

                                               

Iqlim melioratsiyasi

Iqlim melioratsiyasi, iqlimni yaxshilash - inson manfaati yolida mahalliy sharoitni ijobiy ozgartirish maqsadida iqlimni yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlar majmui. Malumki, insonning xojalik faoliyati natijasida iqlim salbiy jihatdan ancha ozgarishlarga duchor boladi. Mac, ormonlardagi daraxtlarni jadallik bilan kesish, foydali qazilma konlarini ochiq usulda qazib olish, elektr styalari qurish, sanoat maj-mualari barpo qilish, qoriq yerlarni ochish, botqoqliklarni quritish, suv omborlari qurish, kosmik kemalarni uchirish, atom bombalarini sinash va b. natijasida atmosfera va yer sirti ...

                                     

ⓘ Tabiiy geografik zonalar

Tabiiy geografik zonalar, quruqlikning tabiat zonalari - iqiim omillariga bogliq ravishda, asosan, issiqlik bilan namlik miqdori va nisbatiga qarab muayyan tartibda krnuniy almashinib boradigan geografik qobiqning yirik bolinmalari. Zonalar almashinuvi ekvatordan qutblarga va okeanlardan materik ichkarisiga tomon yuz beradi. Ular, odatda, kenglik boylab chozilgan bolib, aniq chegaralarga ega emas, astasekin bir-biriga otib boradi. Yer yuzida roy beradigan hrdisalar Yerning ichki kuchlariga va Quyoshdan keladigan radiatsiya miqdoriga bogliq. Yer shar shaklida bolganligi uchun Quyoshning nur energiyasi bir tekisda taqsimlanmaydi. Bu omillar tabiiy sharoiti bir-biridan tubdan farq qiladigan T.g.z.ni vujudga keltiradi: Quyoshning nur energiyasi ekvatordan qutblarga tomon turli miqdorda tushganligidan tra, buglanish, bulutlar, yoginlar, relyef va shamollar, nurash va tuproq hosil bolish jarayonlari, suv, osimliklar va boshqa zonalar hosil qilgan. Har bir zona uchun uni tashkil etgan tabiat komponentlari va jarayonlari ning tipik xususiyatlari xos. Kopgina T.g.z.ga uning eng yorqin indikatori - osimlik tipiga qarab nom berilgan. Zonalar, oz navbatida, nisbatan tor bolimlar - tabiiy geografik kichik zonalarga ajratiladi, mas, dasht zonasida quruq va tipik dasht zonasi, motadil mintaqa ormonlari zonasida tayga, aralash va keng bargli ormonlar zonasi farq qilinadi. Yer sharida tabiiy geografik mintakalar ajratilgan bolib, ularning har birining zonal sistemasi - tekisliklarda zona va kichik zonalar, toglarda balandlik mintakalari toplami mavjud.

Shim. yarim sharda quyidagi zonalar bor: Arktika muz sahrolari, tundra, ormon tundra, motadil mintaqa ormonlari, motadil mintaqa ormondashtlari, motadil mintaqa chala chollari, motadil mintaqa chollari, subtropik doim yashil ormonlar va butazorlar, subtropik aralash mussonli ormonlar, subtropik ormondashtlar, subtropik dashtlar, subtropik chala chollar, subtropik chollar, sernam tropik ormonlar, tropik siyrak ormonlar, quruq ormonlar va savannalar, tropik chala chollar, tropik chollar, subekvatorial mussonli aralash ormonlar, ekvatorial ormonlar gileya zonalari. Jan. yarim sharda esa tundra zonasi, ormon tundra zonasi, motadil mintaqa chollari zonasi uchramaydi.

T.g.z. paleogeografik rivojlanish jarayoni davomida sezilarli ozgarishlarga uchragan. Qurukdik va dengizlar maydonining, relyef, iqlim sharoitlari makroshaklining ozgarishi bilan bazi zonalar yoqolib ketdi yoki boshkalari bilan almashdi. Bazi zonalar chegarasiga inson faoliyatlari ham oz tasirini korsatgan. Zona va kichik zonalarni shartli ajratishga tadqiqotchilar turlicha yondoshadilar.

                                     
  • subtropik va mo tadil mintaqalarining tabiiy landshaftida turli tipdagi o rmonlar asosiy o rinni egallagan geografik zonalar O rmon zonalari Yer yuzidagi quruqlikning
  • Inson ta sirida geografik landshaft komponentlaridan birining o zgarishi boshqa komponentlarning ham o zgarishiga olib keladi. Tabiiy sharoit xo jalik
  • dunyosi Golarktika zooge - ografik oblastiga mansub. Hayvon turlari geografik zonalar bo yicha, asosan o simlik tiplarining joylashishiga muvofiq tarqalgan
  • bu - lutlar va tumanliklarni tarqatish, sun iy yog inlar yog dirish, yashil zonalar hosil qilish va h. k. I.m.ning asosiy vazifalaridan biri q. x. o simliklarining
  • qoplami zonalar bo yicha ajralib turadi: Ustyurt platosi, Amudaryo deltasi, Qizilqum shimoli - g arbiy va qoldiq past tog lar tabiiy geografik zonasi. Ustyurt
  • qiladi. Umuman rayon hududida janubdan shimolga to g ri keluvchi vertikal zonalar bo yicha qayd etiladigan iqlim tiplari tempiratura va yog in miqdori bo yicha

Users also searched:

tabiat zonalari balandlik mintaqalari, tabiat zonalari turi, tropik zonalar,

...
...
...