Back

ⓘ Sunniylik




                                               

Ibodiylar

Ibodiylar, abodiylar - xorijiylar jamoalaridan biri, 7-asr ning 2-yarmida yashagan Abdulloh ibn Iboz izdoshlari. Ular oz qozgolonlari bilan abbosiylarning hokimiyatni egallashlariga yordam berganlar. Hoz. Shim. Afrikada, Ummon, Zanjibarda I. jamoalari bor. I. diniy-siyosiy karashlari asosini imomat haqidagi talimot tashkil etadi. Ular yagona imomat goyasini qatiy qilib qoymasalarda, bir vaqtning ozida musulmon olamining turli joylarida bir necha imomlar bolishi mumkin, deb hisoblaganlar. I. ning qarashlarida sunniylar va mu-taziliylarning aqidaviy goyalari oz ifodasini topdi. I. odamlarnin ...

                                     

ⓘ Sunniylik

Sunniylik - islom dinidagi 2 asosiy yonalishdan biri va keng tarqalgani. Jahondagi barcha musulmonlarning taxminan 93% i Ska mansub. S. tarafdorlari, asosan, Osiyo va Afrikada, Bolqon mamlakatlari, Kipr va AQShda yashaydi.

Islom dastlabki davrda hech qanday yonalish, mazhab va oqimlarga bolinmagan. 7-asrning ortalarida turli siyosiy sabablarga kora, musulmonlar safida bolinish paydo boldi. Avval shialar, keyin xorijiylar musulmonlar ommasidan ajrab chiqdilar. Ular ozining haqligini isbot qilish uchun oz fikrini, yonalishini himoya qila boshladi, shu tariqa har guruhning oziga xos aqidasi shakllana bordi.

S boyicha Abu Hanifa Imomi Atm ning "alFiqh alakbar" asari eng nodir ilmiy meros sanaladi. Bu ishda Abul Hasan Ashariy bilan Abu Mansur Moturidiylarning xizmatlari beqiyosdir. S yonalishida shu ikki alloma asos solgan aqidaviy maktablar barcha sunniy ulamolar tomonidan etirof etilgan. S. tamoyillari, asosan, quyidagilardan iborat: 1. Mavjudotlarning gaqiqat va mohiyati bor narsa bolib, ularni bilish mumkin. Bilish vositalari - beshta sezgi azolari, ilohiy manbalar va aql. 2. Olam qadim emas, balki qachondir Alloh tarafidan yaratilgan. 3. Butun borliqni yaratgan Allohning zoti bitta, u oziga xos azaliy va abadiy kopgina sifatlarga ega. 4. Zotiy sifatlari sanalmish ilm, qudrat, hayot, iroda, eshitish, korish, gapirish Allohning azaliy va abadiy sifatlaridir. Uning zoti ham, sifatlari ham ozi yaratgan maxluqot va mavjudotlarning sifatlariga aslo oxshamaydi. Uning sifatlari nuqsonsiz, barkamoldir. 5. Allohning ismlari kop. Hadisda 99 ta gozal ismlari zikr etilgan qarang al-Asmo al-husno. 6. Allohning adolatli ekani. Hidoyat va zalolat yollarini korsatib qoygach, adashgan va kufr yolini tanlaganlarni jazolashi adolat hisoblanadi. Bordiyu, zalolat yolidan asrab qolsa - bu Uning fazli, marhamati. Asramasa adolati hisoblanadi. 7. Paygambarlarning hammasini barhaq deb tasdiq etish. Ularning adadi garchi bazi hadis va rivoyatlarda korsatilgan bolsada, muayyan bir adad qatiy deb hisoblanmagani maqul. Paygambarlarning birinchisi - Odam, oxirgisi - Muhammad. 8. Paygambarlarning mojizalarini haq deb etiqod qilish. Shuningdek, avliyolarning karomatlari ham haq va rostdir. Hech bir avliyo paygambar darajasiga yeta olmaydi. 9. Islomning besh rukni - imon kalimasi, namoz, roza, zakot, haj har bir musulmon zimmasiga farzi ayn ekani. Farzlardan birortasini beuzr tark etsa yoki sharan taqiklangan ishlarga qol ursa qattiq gunohkor bolishi, lekin kofir bolmasligini tasdiq etish. 10. Imon - Muhammad Alloh taolo tomonidan keltirgan barcha xabar va malumotlarni haq va rost ekaniga til bilan iqror etib, dil bilan tasdiqlash deb bilish. Solih amallarni kop qilganda imon nuri kopayib, gunoh ishlarni kop qilganda imon nuri ozayib turishini tasdiklash va h.k.

S.da 4 ta diniyhuquqiy mazhab mavjud. S. islomda ananaviy etiqod yoli deb etirof etilib kelgan.

S. bilan shialik ortasida hokimiyat masalasida, ayrim diniy marosim va ananalarda birmuncha tafovutlar bor. Ozbekistonda, asosan, Ska etiqod qilinadi.

                                     
  • islomning muqaddas kitoblari, tasavvuf F.si, moturidiylik ta limoti, sunniylik oqimi, kubroviylik, yassaviylik, naqshbandiya tamoyillari, vatanparvarlik
  • 1564 - 1624 faoliyati yaxshi samara bergan. Ayniqsa, Ahmad Sirhindiy u yerda sunniylik yo nalishini mustahkamlash uchun N.dan unumli foydalangan. N.ni Turkiyada
  • O tmishdoshi: Akbarsho Iskandarov v.b. Rahmon Nabiyev Dini: islom, sunniylik mazhabi Tavalludi: 5 - oktabr 1952 - yil 1952 - 10 - 05 68 yosh Ko lob viloyati
  • 1880 - yil, 3 - yanvar Tug ilgan joyi Buxoro amirligi, Buxoro Dini Islomning Sunniylik mazhabi Ulus Mang it O zbeklari Lavozimi Buxoro amirligining 12 - hukmdori
  • O tmishdoshi: Bayken Ashimov Vorisi: Uzaqbay Qaramanov Dini: islom, sunniylik mazhabi Tavalludi: 6 - iyul 1940 - yil 1940 - 07 - 06 80 yosh Chemolg an ovuli
  • O tmishdoshi: Chandarli Ibrohim posho Vorisi: Chandarli Xalil posho Dini: islom, sunniylik Vafoti: 1439 Usmoniylar imperiyasi Otasi: Imomzoda Xalil posho
  • 1349dan - 1364gacha Monarx: Murod I O tmishdoshi: Xoji posho Vorisi: Chandarli Qora Xalil Xayriddin posho Dini: islom, sunniylik Vafoti: 1364 Usmoniylar imperiyasi
  • Mehmed II Fotih O tmishdoshi: Chandarli Xalil posho Vorisi: Vali Mahmud posho Dini: islom, sunniylik Vafoti: 1463 - yil Usmoniylar imperiyasi, Balkesir
  • 1331dan - 1348gacha Monarx: Urxon Vorisi: Sinonuddin Foqih Yusuf posho Dini: islom, sunniylik Vafoti: 1349 Onasi: Xotini: Sodiqa xotun Bolalari: Ferizadebey
  • 1466 - yildandan - 1469 - yilgacha Monarx: Mehmed II Fotih O tmishdoshi: Vali Mahmud posho Vorisi: Is hoq posho Dini: islom, sunniylik Vafoti: 1470 - yil Istanbul

Users also searched:

...
...
...